ĐẶNG THAI MAI (25/12/1902, làng Lương Điền /Thanh Xuân ngày nay), huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An – 25/9/1984, Hà Nội) là Nhà giáo Trường Quốc học Huế (năm 1928), Giáo sư (Trường Dự bị đại học và Sư phạm cao cấp Liên khu IV, Trường Cao đẳng Sư phạm Đông Dương, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội), là Nhà văn, Nhà phê bình Văn học cận đại Việt Nam, Nhà nho học uyên thâm và am hiểu Văn học cổ điển Pháp và Văn học hiện đại Trung Quốc, là Bộ trưởng Bộ Giáo dục (năm 1946), Chủ tịch Hội liên hiệp Văn học Nghệ thuật (năm 1957), và là Viện trưởng đầu tiên của Viện Văn học Việt Nam1 (năm 1959).
Ông còn được biết dưới tên gọi ĐẶNG THÁI MAI và những bút danh Thanh Tuyền, Thanh Bình.
Ông sinh ra trong một Gia đình nho học, là Con trai của Phó bảng ĐẶNG NGUYÊN CẨN2 (tức Thai Sơn). Lúc nhỏ, ông theo học các Trường tiểu học, trung học (1917-1924) ở Vinh, rồi học chữ Hán và chữ Quốc ngữ ở Trường Đông Kinh nghĩa thục, và học tại Trường Cao đẳng Sư phạm Đông Dương, Hà Nội (năm 1925).
Ông gia nhập Đảng Tân Việt và bị xử một năm tù treo (năm 1929), bị bắt (năm 1930) và bỏ tù 3 năm vì tham gia Phong trào Cứu tế đỏ. Sau khi ra tù, ông về sống ở Hà Nội và dạy học tại Trường tư thục Gia Long (năm 1932). Ông cùng với các bạn (PHAN THANH, HOÀNG MINH GIÁM, VÕ NGUYÊN GIÁP, …) lập ra Trường tư thục Thăng Long3 (năm 1935). Ông cùng NGUYỄN VĂN TỐ, VƯƠNG KIÊM TOÀN, PHAN THANH, VÕ NGUYÊN GIÁP, … thành lập Hội truyền bá chữ Quốc ngữ (năm 1936).
Ông bắt đầu hoạt động văn hóa, văn học trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ (1936-1939), viết báo và sáng tác một số truyện ngắn, sách khảo luận và các Tác phẩm có giá trị văn học nghệ thuật, lịch sử Việt Nam, Trung Quốc: Văn học khái luận – NXB Hàn Thuyên (1944), Lỗ Tấn – NXB Thời Đại (1944), Tạp văn trong Văn học Trung Quốc ngày nay (1945), Chủ nghĩa nhân văn Thời kỳ văn hóa Phục Hưng -Nhà in Tư Tưởng (1949), Giảng văn Chinh Phụ Ngâm – NXB Tư Tưởng (1950), Lược sử văn học hiện đại Trung Quốc – NXB Sự Thật (1958), Văn thơ Phan Bội Châu –NXB Văn Hoá (1958), Văn thơ Cách mạng Việt Nam đầu thế kỷ XX – NXB Văn Học (1961), Trên đường học tập và nghiên cứu – NXB Văn Học, tập 1 (1959), tập 2 (1969), tập 3 (1970); Đặng Thai Mai – Tuyển tập – NXB Văn Học tập 1 (1978), tập 2 (1984); Hồi ký Đặng Thai Mai – NXB Tác Phẩm Mới (1985).
Ông là Bố vợ của Đại tướng VÕ NGUYÊN GIÁP (ông GIÁP kết hôn với Đặng Bích Hà – con gái cả của ông) .
Ông được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh (năm 1982) và được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh (năm 1996) về các Công trình nghiên cứu Văn học Việt Nam và Văn học thế giới.
BAN TU THƯ
bantuthu1965@gmail.com
GHI CHÚ :
◊ Nguồn: Wikipedia.
CHÚ THÍCH :
1: VIỆN VĂN HỌC VIỆT NAM (tên giao dịch quốc tế: Institute of Literature) là Viện nghiên cứu khoa học chuyên ngành thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Viện được thành lập vào ngày 6/2/1960. -> MỜI XEM CHI TIẾT: VIỆN VĂN HỌC VIỆT NAM.
2: ĐẶNG NGUYÊN CẨN (1867-1923), tên cũ là ĐẶNG THAI NHẬN, hiệu Thai Sơn, Tam Thai, là Chí sĩ cận đại trong Lịch sử Việt Nam. -> MỜI XEM CHI TIẾT: ĐẶNG NGUYÊN CẨN (19-867-1923).
3: Trường Tư thục Thăng Long, là một Trường tiểu học công lập tại Hà Nội (năm 1929), học hiệu Thăng Long, và là một trong các Cơ sở giáo dục lâu đời nhất tại Hà Nội. -> MỜI XEM CHI TIẾT: TRƯỜNG TƯ THỤC THĂNG LONG, Hà Nội.